کتیبه پهلوی اقلید

دانشنامه آثار تاریخی ۲ دقیقه مطالعه

از کتیبه‌های دوره ساسانی است که در نزدیکی شهر اقلید در دامنه کوه سنگی کم‌ارتفاعی معروف به تل قلات قرار دارد. بر روی این کوه سنگی گودالی در سنگ کوه حفر شده است که به حوض دختر گبر معروف است. در کنار حوض بخشی از سنگ کوه را به صورت دو پله تراشیده‌اند. بر دیوار حوض کتیبه‌ای از دوره ساسانی به طول تقریبی ۲ متر و عرض ۸۸ سانتی‌متر وجود دارد. جهت خطوط نوشته شده بر سنگ از بالا به پایین است. برخی از واژه‌ها و هشت سطر آغاز نوشته شکسته شده و در جای خود موجود نیست. بنابراین ترجمه متن کتیبه فاقد سر آغاز است. مطالب این کتیبه که در ۲۱ سطر نگاشته شده است عبارت است از:

۱. نامه (؟)۲. و ک و ب ۳. کاوین (کابین؟) …۴. ت پسر ۵. کرب. ۶. ونیوان (پهلوانان) ….۷. شکبان (به احتمال قوی کوشکبان) ۸. توشتان (به احتمال قوی زرتشتیان ـ منسوب به زردشت یا فرزند زردشت) ۹. و بغ شاهپور ۱۰. مرزبان فرمود. ۱۱. کردن، وزر (کار، کشاورزی) این ماه ۱۲. آبان بر ۱۳. فوتابان (پادشاهان، سرداران. صاحبان) هِشت (هلید، وانهاد) ۱۴. شاهنشاه ۱۵. و روز خور (روز خورشید یازدهم ماه در گاهشمار ایران باستان) ۱۶. خوید، و روز ماه (روز دوازدهم ماه در گاهشماری ایران باستان) ۱۷. تنی هم (؟) آهوک (آهو، عیب، پلیدی) ۱۸. اویامک (به جامِه)… (واژه را در نمی‌یابم) ۱۹. و گیس (مو، زلف، هزوارش است) ارزش، سیم (هزوارش) ۲۰.

کتیبه پهلوی اقلید

در اطراف این اثر تاریخی بر روی سنگ‌های کوه آثاری از کنده کاری و هم چنین هاون سنگی که در میان سنگ کوه کنده شده، دیده می‌شود.کتیبه پهلوی اقلید در خردادماه ۱۳۵۲ با شماره ۹۳۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منابع: اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۲ / فرهنگ آبادی‌ها و مکان‌های مذهبی کشور، محمدحسین پاپلی یزدی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، مشهد، ۱۳۶۷، ج ۹۳، ص ۱۱ / مجموعه مقالات این گردهمایی، زبان، کتیبه و متون کهن، جمعی از متخصصین و پژوهشگران سازمان میراث فرهنگی، شیراز ۱۲ تا ۱۴ اسفندماه، ۱۳۷۳، ص ۸۶ ، ۸۹ ، ۹۰ ـ۹۱، ۹۴ / مراکز فرهنگی فارس، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، ۱۳۷۲، ج ۱، ص ۸۳ و ۴۰.

کوروش کمالی سروستانی