از آثار تاریخی دوران قاجاریه در شیراز است که در خیابان شهید دستغیب جنب مسجد مشیر واقع شده است.حمام خانی شامل یک ورودی در ضلع شرقی بنا، سربینه یا رختکن، گرمخانه و تون میباشد. سربینه که به شکل چلیپایی ساخته شده، دارای ۴ شاهنشین است که دو به دو روبهروی یکدیگر قرار گرفتهاند. بر بالای سقف سربینه نورگیرهایی تعبیه شده که روشنایی داخل سربینه را تأمین میکرده. یک آبنمای کوچک به ابعاد ۹۰×۱۲۷ سانتیمتر در مرکز سربینه قرار دارد. در گوشه غربی سربینه نیز یک اتاق را تبدیل به حمام نمره کردهاند. در سالهای اخیر ۶ عدد دوش آب به طور مجزا در آن جا ساخته شده است.یک راهروی باریک در گوشه جنوب شرقی سربینه راه ارتباطی بین گرمخانه و سربینه میباشد. این دالان و راهرو باریک ۶۷ سانتیمتر پهنا دارد.گرمخانه دارای چهار ستون سنگی هشت ضلعی است و کمی بالاتر از این چهار ستون گوشوارههایی قرار گرفته که موجب تبدیل و انتقال مربع به دایره در سقف بنا شدهاند. همانند سربینه، گرمخانه نیز دارای نورگیرهایی بر فراز آن میباشد. فضای کوچکی در سمت گوشه شمالی سربینه وجود دارد که در قدیم از آن به عنوان چایخانه استفاده میشده است.مصالح به کار رفته در ساخت این بنا شامل سنگ، آجر، ملاط، گچ و گل میباشد. ارتفاع ۴ سکوی شاهنشینها در سربینه ۴۷ سانتیمتر است.این حمام هماینک مورد استفاده میباشد. خصوصیت بارز بنا قرار داشتن در زیرزمین است. این بنا تزیینات قدیمی ندارد. در سکو و دیوارهها نقش گل، تمثال حضرت علی(ع)، عبارات «اللّه، محمد، علی، فاطمه، حسن، حسین» و «النظافۀ من الایمان» نگاشته شده است.تعمیرات انجام شده در این بنا شامل تعویض کف به موزاییک، نصب کاشیهای شیری رنگ، در بدنه دیوار و سکوها، احداث دوش آب در گوشه جنوب غربی سربینه، تعمیرات پشت بام و احداث پوشش آجری در نمای بیرونی ساختمان است.این بنا در تاریخ ۸/۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۲۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
