از زیارتگاههای قدیمی است که در ۲ کیلومتری روستای نورآباد ممسنی در مسیر جاده کازورن به گچساران واقع شده است. ساختمان امامزاده شامل دو زیارتگاه است که متصل به یکدیگر است و از سنگ و گچ ساخته شده است. در این زیارتگاه قبر امامزاده سید علاءالدین محمد و خواهرش امالمؤمنین قرار دارد. بر سر در امامزاده سید علاءالدین لوحه سنگی به طول ۴۲ سانتیمتر و عرض ۳۳ سانتیمتر نصب شده است که به خط ثلث برجسته بر آن نوشته شده است: «در … سنه ۱۰۲۵ رفعت پناهی… فخرالدین ملک احمد و خواجه… علیشاه ابن المغفور خواجه حسین شاه فهلیانی عمارت امامزاده معصوم مظلوم شاهزاده علاءالدین فرمود…»
بر این اساس تاریخ ساخت بقعۀ سید علاءالدین که گنبد بلندتر مربوط به آن است، مربوط به سال ۱۰۲۵ هجری قمری، دوره سلطنت شاه عباس صفوی است. مقبره سید علاءالدین محمد دارای گنبد بلندی بوده که هم اینک فرو ریخته است. مقبره امالمؤمنین دارای گنبد کوتاهتر و پوشش ضربی یک طبقه است که هم اینک پابرجاست. وجه تسمیه این امامزاده به درب آهنین، وجود درب آهنینی است که در ساختمان امامزاده امالمؤمنین به کار رفته است. این درب آهنین از قلعه سپید دز مربوط به قرن هشتم هجری به این مکان آورده شده است. ساختمان داخلی امامزاده، حرم هشت ضلعی نسبتاً وسیعی است که هر ضلع آن از یک طاقنما یا شاهنشین نسبتاً عمیق تشکیل شده است. مدفن منسوب به دختر امام هفتم(ع) در شاهنشین جانب قلعه قرار دارد.
سر در ورودی این امامزاده بر روی یک لوح سنگی به عرض ۶۰ سانتیمتر و طول ۷۰ سانتیمتر به خط ثلث برجسته و به زبان فارسی نوشته شده: «در ایام دولت جناب عدل کیش امیر رعیت پرور مرتضی ممالک اسلام بهرام زمان، افتخار و مرزبان جهان آیه عنایت یزدان، اثر رحمه رحمان علاءالدوله والدین امیر فرخ بهادر ـ خلداللّه دولته ادام علیالمسلمین ظلال نصفته ـ این عمارت که مشهد فروزان مشهور است و مرقد مطهر و مضجع منوره مهد عصمت امالمؤمنین بنت الامام المعصوم موسیالرضا ـ رضیاللّه عنهما ـ است، فی تاریخ شهور سنه احدی و سبعین و سبعمائه از فواضل صدقات، عمیمه آن عالیجناب معدله شعار تجدید یافت.
چون کام جاودان متصور نمیشود |
خرّم کسی که زنده کند نام جاودان |
بر این اساس تاریخ تجدید بقعه متصل به سیدعلاءالدین مربوط به سال ۷۷۱ ه.ق میباشد.ابن بنا در تاریخ۱۶/۹/ ۱۳۷۶ با شماره ۱۹۴۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: آثار عجم، فرصتالدوله شیرازی، انتشارات بامداد، ۱۳۶۲، ص ۳۰۳، ۲۹۹ / اقلیم پارس، سیدمحمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۱۳۳ ـ ۳۹۴ و ۳۹۵ / تاریخ و جغرافیای ممسنی، نورمحمد مجیدی کرایی، انتشارات علمی و فرهنگی تهران، ۱۳۷۱، ص ۱۴۰ / دایره المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی، بناهای آرامگاهی، ویرایش محمدمهدی عقابی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۷۶، ص ۱۷۸ / دایره المعارف تشیع، زیر نظر احمد صدر حاج سیدجوادی، کامران فانی، بهاءالدین خرمشاهی، مؤسسه دایرهالمعارف تشیع، تهران، ۱۳۶۹، ج ۲، ص ۴۲۶ / خوزستان و کهکیلویه و ممسنی، احمد اقتداری، انتشارات انجمن آثار ملی، تهران، ۱۳۵۹، ص ۵۰۶ـ ۶۱۸ / سیمای ممسنی، محمد زارعی نورآبادی، انتشارات نهاوندی، قم، ۱۳۷۴، ص ۹۱ / شهر سبز یا شهرستان کازرون، محمدجواد بهروزی، کانون تربیت شیراز، ۱۳۴۶، ص ۲۸۶ / فارسنامه ناصری، حاج میرزا حسن حسینی فسایی، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۷، ج ۲، ص ۱۵۶۲ / ممسنی در گذرگاه تاریخ، حسن حبیبی فهلیانی، شیراز، نوید شیراز، ۱۳۷۱، ص ۴۳۶ ـ ۴۳۷ / ممسنی و بهشت گمشده، اعظم مسلمی، انتشارات شیراز، ۱۳۶۹، ص ۲۹.
کوروش کمالی سروستانی
