مسجد جامع قصردشت

دانشنامه آثار تاریخی ۳ دقیقه مطالعه

مسجد جامع قصردشت یا مسجد بردی و یا مسجد رییس احمدی از مساجد شیراز است که در فلکه قصردشت، در خیابان ایمان شمالی، خیابان آیت‌اللّه صاحب‌الامری قرار دارد. محل این مسجد در ابتدا گورستان بوده است. بر طبق کتیبه‌های موجود در مسجد، در سال ۸۷۵ه..ق رییس احمد به امر سلطان حسن بیگ مسجد را بنا نموده و در سال ۹۰۱ه..ق در گذشته است. وی را در همین مسجد به خاک سپرده‌اند.

مسجد جامع قصردشت

در این مسجد کتیبه‌ای از اوزون حسن (۸۷۱ تا ۸۸۲ه..ق) فرمانروای آق قویونلو به ابعاد ۸۰×۸۵ سانتی متر وجود داشته که بر دیوار جنوبی مسجد به فاصله ۵/۲ متر از سطح زمین قرار گرفته و بر روی آن عباراتی نگاشته شده و در پایان تاریخ ۸۷۵ه..ق قید گردیده بود که در بازسازی مجدد بنا، این سنگ مفقود گردیده و از آن اثری نیست. در تالار مسجد در قسمت زنانه سه مقبره وجود داشته که سنگ وسطی از سنگ‌های بزرگ و قطور قدیمی بوده و در لبه بالایی آن اشعاری در مدح رییس احمد نقر شده بود. در روی دیوار متصل به این مقبره نیز سنگ نبشته‌ای به ابعاد ۴×۲۱۰ سانتی‌متر وجود داشته که با خط نسخ خوش در دو سطر عباراتی بر روی آن نگاشته شده و در پایان تاریخ ۸۹۵ه..ق قید گردیده بود که سال ساخت بقعه و مقبره را معین می‌نمود. این مقبره هم اینک به نام وی معروف است. مقبره مکتبی شیرازی، شاعر قرن نهم و دهم در این مکان واقع است. این مسجد در داخل دارای دو طبقه است. ساختمان مسجد در یک طرف ساخته شده و دارای ۴ اتاق است که ۲ اتاق آن به قسمت مردانه و ۲ اتاق آن به قسمت زنانه تعلق دارد. از قسمت زنانه تالار مسجد نیز دری به سمت کوچه گشوده می‌شود. این بنا پس از بازسازی در سال ۱۳۵۸ دارای دو در، در ضلع غربی و شمالی شده است. شبستان آن در ضلع جنوبی واقع شده که در برگیرنده یک گنبد هلالی شکل در مرکز است که دور ساقه داخلی این گنبد آیات قرآنی بر کاشی با زمینه آبی رنگ نگاشته شده است و در هلالی گنبد پنجره‌ای مشبک جهت نورگیری تعبیه شده است. در ضلع شرقی حیاط، سرویس بهداشتی در طبقه اول و کتابخانه و صندوق قرض‌الحسنه در طبقه دوم واقع شده است.

منابع: آثار عجم، فرصت‌الدوله شیرازی، انتشارات بامداد، ۱۳۶۲، ص ۵۲۲ / اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۷۹ ـ۸۱ / دایره المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی، مساجد، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۷۸، ص ۱۶۷ / دایره المعارف فارسی، غلامحسین مصاحب، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، ۱۳۵۶، ج ۲، ص ۲۷۶۵ / شیراز در گذشته و حال، حسن امداد، اتحادیه مطبوعاتی فارس، ص ۴۰، ۹۸، ۳۴۶ / شیراز شهر جاویدان، علی سامی، انتشارات نوید شیراز، ۱۳۶۳، ص ۶۱۴ / فارسنامه ناصری، حاج میرزا حسن حسینی فسایی، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۷، ج ۲، ص ۱۲۹۵ / معماری ایران (دوره اسلامی)، به کوشش محمدیوسف کیانی، جهاد دانشگاهی، تهران ۱۳۶۶، ج ۲، ص ۸.

کوروش کمالی سروستانی