از آثار تاریخی دوران صفویه است که در شهرستان نورآباد ممسنی، بخش ماهور میلاتی، منطقه میشان، بیدکرز و در روستای جمال کر واقع شده است.این مجموعه شامل سه بنا است که در مجاورت یکدیگر ساخته شدهاند. مصالح به کار رفته در ساخت این بناها همگی از سنگ و گچ است. مهمترین بنای این مجموعه امامزادهای موسوم به جمال کر میباشد. این بنا از نظر فرم، شباهت زیادی به بقعه حسن غازی دارد. امامزاده جمال کر بنای گنبدداری میباشد که پلان آن به سه قسمت اصلی تقسیم میشود. ورودی بنا در سمت جنوب قرار دارد و دارای طاق تیزهدار میباشد. دو سکو در دو طرف ورودی تعبیه شده است. فضای اتاقِ پشتِ ورودی به صورت مستطیل میباشد. تعدادی طاقچه نیز در دیوارها تعبیه شده و یک بخاری نیز در دیوار شرقی بنا واقع شده است. دیوار غربی بنا به علت فرو ریختگی تیغهکشی و اندود سیمان شده است. پس از این فضا، فضای گنبددار اصلی ساخته شده است. در این بخش فضاها به صورت قرینه هستند. داخل بنا چند لایه اندود وجود دارد. در زیر گنبد تزیینات دندان موشی ایجاد شده است. زیر گنبد دارای کاربندی با طرح شمسه است. در این بنا یک ورودی کوتاه دسترسی به فضای انتهایی را امکانپذیر ساخته است. این فضا یک پوشش کوتاه عرقچین مانند دارد. در بخش انتهایی این فضا بخش مجزا شدهای وجود دارد که در آن دو قبر گچی مجاور هم دیده میشود.
این فضا نیز پوشش عرقچینمانند کوتاهی دارد. نمای خارجی بنا نیز گچ اندود میباشد. گنبد از روی پایه چهار گوش به هشت گوش تبدیل شده است و در هر ضلع آن یک طاقنما تعبیه شده و بر روی این هشت گوش گنبد کوتاهی ساخته شده است. عمارت بنا که دارای نقشه منظمی است، یکی دیگر از بناهای مجموعه روستای جمال کر است. پلان عمومی بنا به صورت چهارگوش است که به فضاهای مجزا تقسیم شده است. مصالح به کار رفته در ساخت بنا سنگ و گچ است. پوشش بنا به صورت طاق و تویزه است. از نظر تقسیم بندی فضاها شامل یک فضای چلیپا شکل مرکزی است که در چهار طرف آن چهار اتاق کوچکتر ساخته شده است. ابعاد اتاقها به صورت مربع و ۱۰/۵×۵/۱۰ متر است. عرض فضای چلیپا نیز ۵/۱۰ متر میباشد. بخش مرکزی چلیپا دارای پوشش عرقچین است. دسترسی دو اتاق از داخل ضلع جنوبی چلیپا و دو اتاق شمالی از خارج است. در دیوار جنوبی این بنا پشتبندهایی ساخته شده و یک پلکان دسترسی به پشتبام را امکانپذیر میسازد. سومین بنای این مجموعه شاهزاده محمود میباشد که از دو بنای دیگر کوچکتر است. این بنا شامل یک فضای چهارگوش گنبددار و یک فضای چهارگوش با پوشش طاق و تویزه است. ورودی این بنا در ضلع شمالی قرار دارد. در بخش طاق و تویزهدار، در زیر هر طاق یک طاقچه تعبیه شده است. طاق بنا و طاقچهها تیزهدار است.بخش دوم فضای نسبتاً چلیپا شکلی دارد. یک قبر گچی نیز در داخل بنا وجود دارد. فضای بالا به هشت گوش تبدیل شده و یک گنبد کوتاه روی آن ساخته شده است. در این قسمت یک در، در جبهه شمالی وجود داشته که در حال حاضر مسدود است. نمای بنا از بیرون گچ اندود شده است. بر روی گنبد یک سرگنبد نسبتاً بزرگ ایجاد شده است.دو امامزاده موجود دارای کاربری مذهبی و زیارتگاه میباشد ولی بنای عمارت فاقد کاربری است.این بناها عناصر تزیینی خاصی ندارند و تنها در امامزاده جمال کر نوعی کاربندی گچی زیر گنبد و طرح ترکبندی و خورشیدی زیر گنبد به کار رفته است. هماینک در ورودی امامزاده به درِ آهنی تبدیل شده، نمای گچی این بنا نیز به وسیله سیمان اندود شده است. فضای غربی با توجه به تخریب صورت گرفته تیغهکشی شده و به وسیله سیمان اندود شده است. قبور گچی به جای قبور اصلی ساخته شده است و در شاهزاده محمود عنصر بالای گنبد نوسازی شده است. ورودی فضای گنبددار در شمال مسدود گردیده و کف امامزاده نیز اندود سیمان شده است.این مجموعه در تاریخ ۲۳/۱۱/۱۳۸۰ با شماره ۴۷۱۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
