از آثار تاریخی دوران قاجاریه است که در شهر ارسنجان و در خیابان ولی عصر واقع شده است.قلعه افراسیاب دارای نقشهای چهارگوش است که در دو ضلع شمالی آن دو برج دیدهبانی وجود دارد. اتاقهای قلعه به موازات دیوار قلعه ساخته شدهاند و مصالح به کار رفته در آنها خشت و گل و آجر است. سقف اتاقها هموار بوده و پوشش اتاقها از چوب و بوریا میباشد. درِ اصلی در ضلع جنوبی قلعه قرار دارد که توسط دالان کوچکی که روی آن به صورت دو طبقه ایجاد شده، به درون حیاط اصلی راه مییابد. هم اینک برای ورود به بنا از درِ ضلع شرقی استفاده میشود. راههای دستیابی به پشتبام و برجکها از طریق دو ردیف پلکان، یکی از درون اتاقها و دیگری از طریق ساختمان دو طبقه صورت میگیرد. وسط حیاط قلعه حوض بزرگی وجود داشته که از بین رفته است. هم اینک یک حوض و باغچه کوچک در وسط حیاط ایجاد شده است.این بنا در حال حاضر به عنوان منزل مسکونی مورد استفاده قرار میگیرد.اندود دیوارهای این بنا بازسازی شده و از گل ایجاد شده است. فقط در قسمت فوقانی ساختمان دو طبقه قلعه، آجرها به صورت دندان موشی به کار برده شده است. در ورودی بنا نیز در ضلع جنوبی، قوسی کمانی وجود دارد. درگاههای اتاقها به صورت هلالی ایجاد شدهاند و در بعضی موارد نیز در بین درگاهها، دریچههایی وجود دارد که به صورت هلالی ایجاد شدهاند.برجها و دیوارهای بنا که تا حدودی از بین رفته بوده، مورد مرمت واقع شده است. همچنین درهای چوبی قلعه عوض شده و به جای آنها درهای فلزی به کار رفته است، اما به طور کلی چهارچوب بنا تغییری نکرده و توسعهای نیز نیافته است. این بنا در تاریخ ۱۲/۱۱/۱۳۸۱ با شماره ۷۱۶۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
