خانه بخش اول

خانه که در گذشته به اتاق اطلاق می‌شده، سرپناهی است که انسان از بدو خلقت بدان توجه می‌نموده، چنانکه در آغاز، زندگی غارنشینی را برگزید و پس از آن به مرور با پیشرفت علم معماری، به ساختن گونه‌های مختلف از خانه هم چون خانه‌های خشتی، گلی، چوبی، آجری، سنگی و… پرداخت. اغلب خانه‌ها به ویژه خانه‌های مجلل دارای سر‌در یا درگاه بوده‌اند. معمولاً دیواره‌های بیرونی خانه کاه‌گلی بوده و تنها سردر مجلل ساخته می‌شده است. در دو سوی در ورودی سکوهایی وجود داشته که پاخوره نامیده شده‌اند. پس از در ورودی هشتی یا کرباس وجود دارد که برخی به شکل هشت ضلعی و برخی به شکل مربع و دیگر شکل‌های هندسی می‌باشند. این هشت ضلعی‌ها عبارتنداز: هشت گوش کامل، هشت و نیم هشت، نگینی و کشکولی. پس از هشتی در خانه‌ها معمولاً راهروهایی وجود دارد که به حیاط خانه متصل می‌شود. در خانه‌های قدیمی، گرداگرد حیاط، اتاق‌های سه دری، پنج دری و تالار ساخته می‌شده که هر یک ویژگی خاص خود را دارا می‌باشند. معمولاً سه‌دری‌ها اتاق خواب خانه بوده و پنج دری‌ها، اتاق مهمانی بوده است. خانه حیاط‌دار، اصلی‌ترین عنصر تشکیل دهنده قطعات مسکونی بافت شهری شیراز است. از ویژگی‌های این خانه‌ها، درونگرایی کامل آن است. در خانه‌های قدیمی شیراز، کلیه فضاها، حیاط را در برگرفته است و این فضاها به غیر از هشتی، هیچ گونه ارتباط بصری و فیزیکی با مسیرهای بیرون خود ندارند. حیاط علاوه بر ارتباط بین فضاهای مختلف و سازماندهی فضاهای تابستان‌نشین و زمستان‌نشین، در بخشی از سال محل نشیمن بوده و در کلیه فصول، فضای سبز زیبایی را به وجود می‌آورده است. سازماندهی فضاها در بیشتر خانه‌ها در یک طبقه، همراه با زیرزمین بوده و در بعضی خانه‌ها، قسمت‌هایی از آن در دو طبقه گسترش یافته است. در ساخت عناصر سازه‌ای خانه از مصالح مختلفی استفاده شده است. مصالح ساخت دیوارها از نوع خشتی و سنگی بوده و برای پوشش‌های زیرزمین و هشتی‌ها معمولاً به دلیل طاقی بودن آن از خشت و آجر و در پوشش‌های طبقه همکف و طبقات دیگر از چوب استفاده شده است. چوب‌های مورد استفاده از جنس سپیدار، صنوبر، نارون، چنار و گردو بوده و سنگ‌های مورد استفاده از جنس گندمک خاقانی، رودری، اتابکی و قرمز و سیاه بوده است. عمده عناصر اصلی فضاهای خانه‌های شیراز عبارتنداز: ورودی، سردر، حیاط، اتاق‌ها (یک دری، دو دری، سه دری، پنج دری، شاه نشین، گوشوار و اُرسی)، تالار و ایوان، زیر‌زمین، حوضخانه و راهرو. تزیینات این خانه‌ها نیز معمولاً شامل ارسی‌ها، کارهای سنگی، تزیینات کاشی معقلی، مقرنس‌کاری، گچبری، نقاشی بر روی سقف‌های چوبی، تزیینات آجر کاری، سرستون‌های مقرنس کاری شده و ایجاد ستون‌های چوبی و سنگی است. خانه‌های قدیمی باقی مانده در فارس عمدتاً شامل خانه‌های دوران قاجاریه و پهلوی می‌شوند، اما برخی از خانه‌ها نیز از بناهای باقی‌ماندۀ دوران زندیه است که به اختصار معرفی می‌شوند:

خانه‌های دوران زندیه

· خانه اکبر اکبری واقع در بافت قدیم شیراز، محله گودعربان، کوچه حمام صدرآباد، پلاک۱ از خانه‌های دوران زندیه، قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۵۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه محتشم واقع در خیابان شاهپور سابق از خانه‌های دوران زندیه، قاجاریه شیراز است. این خانه در تاریخ ۰۲/۰۸/۱۳۵۶ با شماره ۱۵۵۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه محمودی واقع در شهرستان لار، محله قنبربیگی، جنب آب انبار قنبربیگی از خانه‌های دوران زندیه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه مقدس واقع در شهرستان استهبان، محله اهل، جنب ساختمان مخابرات از خانه‌های دوران اواخر زندیه و اوایل قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۵/۱۲/۱۳۸۰ با شماره ۵۶۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه‌های دوران قاجاریه

· خانه آخرت واقع در بافت قدیم شهر شیراز، خیابان بین الحرمین، بعد از مسجد جامع عتیق، محله بیات از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۱/۰۶/۱۳۸۲ با شماره ۹۷۹۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه آزاد حسینی واقع در شیراز، محله گودعربان، پشت مدرسه خان، کوچه مدرسه حشمت از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۸۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حاجی مهیا واقع در شیراز، در خیابان لطفعلی خان زند، محله بی بی‌دختران از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۶/۰۲/۱۳۵۷ با شماره ۱۶۰۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسنی اردکانی واقع در شیراز، در خیابان لطفعلی خان زند، کوچه۱۲امام از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۶/۰۲/۱۳۵۷ با شماره ۱۶۰۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه آمنه و مهدی چکامه‌حقیقی واقع در بافت قدیم شیراز، محله سرباغ، کوچه خانقاه احمدی، پایین‌تر از مسجد محمدی، سرباغ اول، پلاک۳۷ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۰۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه آموزگار واقع در بافت قدیم شیراز، محله اسحق‌بیگ، کوچه نصیرنظام، پشت مسجد شیخ علی خان از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۷/۰۹/۱۳۸۰ با شماره ۴۶۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه ابراهیم حق‌پرست و فاطمه زعفرانی واقع در بافت قدیم شهر شیراز، گودعربان، کوچه اسکندری، طاق مختاری، پلاک۲۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۸۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه ابراهیم ‌فرح‌فرد واقع در بافت قدیم شهر شیراز، محله سرباغ، کوچه خانقاه احمدی، پایین تر از مسجد مهدی، پلاک۳۳ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۲/۰۸/۱۳۸۲ با شماره ۱۰۴۹۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه ابرقونی آباده واقع در آباده، میدان ولیعصر، روبه روی پاساژ وحدت از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۲/۰۸/۱۳۸۲ با شماره ۱۰۵۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه ابوالحسن دیهیمی واقع در بافت قدیم شیراز، خیابان بین الحرمین، کوچه حمام محتسب (قاضی)، پلاک ۲۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه ابوالقاسم تشکریان واقع در شیراز، در محله درب شیخ، روبه‌روی آرامگاه شیخ روزبهان، پلاک۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه احترام تصمیم‌قطعی واقع در بافت قدیم شهر شیراز، محله سنگ سیاه، کوچه شهید اوجی، بن بست بهاران، پلاک۲۰ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۹۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه احمد روحانی واقع در شیراز، در محله درب شیخ، بازارچه حاجی رجب، کوچه دیزی پزها، پلاک۶۸ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۷/۰۵/۱۳۸۲ با شماره ۹۲۶۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اسدالله شجاعت واقع در خیابان لطفعلی خان زند، کوچه۱۸۴، پلاک۹ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۹۰۰۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اسدالله نعمتی واقع در شیراز، در محله درب شاهزاده، خیابان زند باریک، گذر سید ذوالفقار جنب حمام ایروانی از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۷۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اسدی لاری واقع در بافت قدیم شیراز، واقع در سه راه نمازی، کوچه بی بی دختران، پلاک۱۰، از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۲/۰۷/۱۳۷۷ با شماره ۲۱۲۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اسماعیل عباسپور واقع در بافت قدیم شیراز، بازارچه فیل، کوی مقتدری، روبه‌روی مسجد آدینه، پلاک۵۷ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۰۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اصغر اسدی واقع در بافت قدیم شیراز، محله سرباغ، کوچه هفت پیچ، پلاک۸ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۹۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اصغر و محمد‌علی خواسته واقع در بافت قدیم شیراز، بازارچه فیل، کوچه عطا‌ءالدوله، پلاک۵۳ از خانه‌های دوران قاجاریه و اوایل پهلوی است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اکبر جوانمردی واقع در بافت قدیم شیراز، محله گودعربان، جنب مسجد نصیرالملک از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۹۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اکبر مقیمی نوبندگانی واقع در بافت قدیم شیراز، گذرسنگ سیاه، کوچه اسلاملو، پلاک۱۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۶۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اکبر هنر واقع در بافت قدیم شیراز، محله گودعربان، خیابان لطفعلی خان زند، کوچه تریاکچی، پلاک۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۵۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه امامی واقع در فاصله کوتاهی از مسجد آقا قاسم شیراز از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۳۰/۰۲/۱۳۵۴ با شماره ۱۰۷۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه امراله خوشرو واقع در بافت قدیم شیراز، کوچه حسینیه کردها، بن بست جباری، پلاک۳۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۱۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه امید سالار آباده واقع در آباده، خیابان دهخدا، مجتمع اقتصادی کمیته امداد امام خمینی(ره) از خانه‌های دوران اواخر قاجاریه و اوایل پهلوی است که در تاریخ ۱۱/۰۶/۱۳۸۲ با شماره ۹۸۰۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه امیرعلی عزیزی واقع در بافت قدیم شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، کوچه شهید اکبر منشی، پلاک۷ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۴۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه انجوی واقع در بافت قدیم شیراز، محله سنگ سیاه، بازارچه حاج زینل از خانه‌های دوران قاجاریه، اوایل پهلوی است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۹۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه اوجی واقع در شیراز، خیابان احمدی، بازارچه حاج زینل، کوچه بصیری از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۴/۰۵/۱۳۷۸ با شماره ۲۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه بتول حسن پور واقع در بافت قدیم شیراز، سمت شمال بین الحرمین، طاق فکور بیات، پلاک۱۱و۹ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۶۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه بدرالزمان معاونی واقع در بافت قدیم شهر شیراز، محله ارامنه، کوچه شاهزاده جمالی، پلاک۱۴ از خانه‌های دوران اواخر قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه بهادر غضنفری واقع در شیراز، محله سنگ سیاه، کوچه عظیم السلطنه، (کوچه عدلو) از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه پارسایی واقع در شیراز، محله لب آب، بازارچه نایب، کوچه خدیجه بانو، پلاک۲۹ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۹۰۰۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه پاکیاری واقع در شیراز، گذر سنگ سیاه، کوچه کدخدا، پلاک ۶۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۸/۷/۱۳۵۶ با شماره ۱۴۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

· خانه پرویز عمونی واقع در شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، کوچه آثار عجم، پلاک۲۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۶۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه پسران واقع در شیراز از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۳/۰۵/۱۳۸۰ با شماره ۴۵۱۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه پوست‌فروش واقع در بافت قدیم شیراز، محله سرباغ، کوچه پشت مسجد شهدا، طاق ادب نیا، پلاک۲۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۴۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه تاجر واقع در شیراز، خیابان لطفعلی‌خان زند از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۳/۰۵/۱۳۸۰ با شماره ۴۵۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه توحیدی واقع در شیراز، محله سنگ سیاه، بازارچه حاج زینل از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۳/۰۵/۱۳۸۰ با شماره ۴۵۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه توکلی واقع در شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، پشت مدرسه خان است. این خانه در تاریخ ۲۵/۱۲/۱۳۷۹ با شماره ۳۳۹۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه توکلی واقع در شیراز، محله گودعربان، خیابان لطفعلی خان زند، کوچه ۱۸۴- پلاک۸ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۷۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه تیمناک واقع در بافت قدیم شیراز، محله قدیمی در شازده کوچه مسجد مولا از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۵/۱۲/۱۳۸۰ با شماره ۵۰۳۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه جاوید واقع در شهرستان نی‌ریز، خیابان ابوذر، کوچه شهید جاوید از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۸۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه جلال صاحب‌الامر واقع در بافت قدیم شیراز، محله سرباغ، کوچه خانقاه احمدی، طاق بیضایی، پلاک۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۴۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه جلیل محبوب واقع در بافت قدیم شیراز، انتهای کوچه حمام بهارستان، کوچه توتونچی پلاک۲ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه جمال صداقتی واقع در بافت قدیم شیراز، محله گودعربان، کوچه تریاکچی، طاق حاج میرزا کریم، پلاک ۱۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۶۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه جواد صداقت‌نژاد واقع در شیراز، محله لب آب، کوچه سوری‌های۲، پلاک۱۷ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۷۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه جوکار واقع در شیراز، محله اسحق بیگ، ابتدای کوچه نصیر نظام. این خانه هم اینک مسکونی است. این خانه در تاریخ ۲۸/۹/۱۳۸۰ با شماره ۴۶۷۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

· خانه جهان‌بخش حسینی واقع در بافت قدیم شهر شیراز، محله سرباغ، کوچه هفت پیچ، پلاک۴۰ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۵۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حاج محمد مکاره چی واقع در شیراز، محله بی‌بی دختران، جنب آرامگاه بی بی دختران، کوچه مهندسی، پلاک۴۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۷۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حاج محمود عطرفروش فیروزآبادی واقع در شیراز، بازار حاجی، کوچه زنجیرخانه از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۳۰/۰۲/۱۳۵۴ با شماره ۱۰۶۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حاج محمودفتح (محمدکاظم ذوالریاستین) واقع در بافت قدیم شیراز، محله سرباغ، کوچه خانقاه، روبه‌روی خانقاه احمدی، پلاک۹۲ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۶۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حاج منصور طیوری واقع در شیراز، محله درب شیخ، چهارسو بازار حاجی، پلاک ۱۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۴۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حاجی عاطفی واقع در بافت قدیم شیراز، خیابان بین الحرمین، کوچه حمام قاضی، جنب بن بست معارف، پلاک۱۶ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حبیب الله عسکری واقع در شیراز، محله درب شیخ، پشت مسجدآقا احمد، کوچه۶۶ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۷۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حبیب پیشه‌وری واقع در شیراز، محل لب آب و پشت مسجد آقالر، کوچه چاوش‌ها، پلاک۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۶۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حبیب شیرازی واقع در بافت قدیم شیراز، خیابان قاآنی شمالی، روبه‌روی سقاخانه ابوالفضل، کوچه کریم پور، پلاک۳۰ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۶۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسن حبیبی و سعادت واقع در شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، پلاک۴، پشت مدرسه خان، بافت قدیم شیراز از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۶/۰۲/۱۳۵۷ با شماره ۱۵۶۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسن صدرایی واقع در بافت قدیم شیراز، پشت مدرسه خان، کوچه شهید خلوصی، طاق رضوی، پلاک۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۲۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسن‌علی صابر سنگری واقع در بافت قدیم شیراز، کوچه محله سرباغ، بن بست کدخدا، پلاک۶۲ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۵۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسن‌فریان (حسینیه امین التجار) واقع در بافت قدیم شیراز، محله درب مسجد، کوچه شهید ابراهیم پلاک۲۶ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۵۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسن‌نژاد واقع در شهر فسا، محله شیخ آباد از خانه‌های دوران اواخر قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۳/۰۵/۱۳۸۰ با شماره ۴۵۳۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسنی (محمدابراهیم صاحب تاجر) واقع در شیراز، بازار حاجی ابتدای کوچه زنجیر خانه از خانه‌های دوران اواسط قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۲/۰۳/۱۳۵۶ با شماره ۱۵۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسین پاکیاری واقع در شیراز، خیابان قاآنی، کوچه کدخدا، پلاک ۶۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۸/۰۷/۱۳۵۶ با شماره ۱۴۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسین جوانمردی واقع در شیراز، محله لب آب، کوچه حمام زبیده، پلاک۱۲ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۷۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسین علی تصمیم‌حقیقی واقع در شیراز، محله دروازه سعدی، بازارچه فیل، کوچه لردها، پلاک۲۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۶۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسین مؤمنی واقع در بافت قدیم شیراز، محله سنگ سیاه، بازاچه حاج زینل کوچه جنب مسجد امام علی، پلاک۸۱ از خانه‌های دوران اواخر قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۷۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسین نمازی واقع در شیراز، محله سنگ سیاه، کوچه نمازی، پلاک۶۶ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۶۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حسینی عشقی واقع در بافت قدیم شیراز، کوچه سرباغ، پلاک۲۷ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۲۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حمید ابوقداره و محمد عدلو واقع در بافت قدیم شهر شیراز، بازارچه احمدی شمالی، کوچه کدخدا (شهید ناصری)، پلاک۲۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۴۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حیا نائب میرزا واقع در بافت قدیم شیراز، محله سنگ سیاه، کوچه شازده جمالی، پلاک۳۰ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۵۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه حیدرعلی حق‌نگهدار واقع در بافت قدیم شهر شیراز، محله درب شیخ، کوچه ریاستی، پلاک۱۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۷۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه عبدالمحمد حق نگهدار واقع در شیراز، محله گود عربان، کوچه آثار جم، کوچه مسجد حاج میرزا کریم، پلاک۳ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۹۰۰۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه محمد کاتب واقع در بافت قدیم شیراز، محله لب آب، بازارچه نایب، کوچه علمدار، پلاک۳۶ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه خداخواست تسلیمی واقع در شیراز، محله لب آب، پشت مسجد آقالر، کوچه چاوش‌ها، پلاک۳ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه خلیل‌پسند واقع در شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، کوچه تریاچی، پلاک۶، از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه دباغ منش واقع در شیراز، خیابان بین الحرمین، کوچه مسجد علمدار، کوچه ابن یوسف، پلاک ۳۳ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۸/۰۵/۱۳۸۱ با شماره ۶۰۵۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه دخانچی واقع در پشت بازار وکیل، کوچه توتونچیان، بافت قدیم شهر شیراز ازخانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۶/۰۹/۱۳۷۶ با شماره ۱۹۴۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه دکتر معدل السلطنه واقع در خیابان قاآنی، کوچه معدل، پلاک ۱۲ از خانه‌های دوران قاجاریه شیراز است. این خانه در تاریخ ۱۸/۰۷/۱۳۵۶ با شماره ۱۵۶۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه دهقان واقع در مرکز شهر آباده، کنار کمیته امام خمینی (ره) از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۱/۰۶/۱۳۸۲ با شماره ۹۸۱۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه راحمی واقع در بافت قدیم شیراز، محله اسحق بیگ، کوچه نصیر نظام، پشت مسجد شیخ علی خان از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۷/۰۹/۱۳۸۰ با شماره ۴۶۷۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رجبعلی هوایی واقع در خیابان احمدی، کوچه خانقاه احمدی از خانه‌های دوران قاجاریه شیراز است. این خانه در تاریخ ۱۸/۰۷/۱۳۵۶ با شماره ۱۵۶۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رحیم دعایی واقع در بافت قدیم شیراز، محله سرباغ اول، کوچه هفت پیچ، پلاک۱۳ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۱۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رضا قلی استخری واقع در بافت قدیم شیراز، کوچه بهار ایران، کوچه سرعدلو، کوچه گلدانی، پلاک۲۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۹۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رضا معصومی واقع در بافت قدیم شیراز، خیابان احمدی، خیابان بین الحرمین، جنب معاونت اجرایی شهرداری، پلاک ۱۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۴۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رفعت افرا واقع در بافت قدیم شیراز، محله بی‌بی دختران، کوچه مهندسی، پلاک۴۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۹۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رقیه رسولی واقع در بافت قدیم شهر شیراز، پشت مسجد جامع عتیق، کوچه مختاری، پلاک۲۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۰۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رقیه طوفانی واقع در بافت قدیم شهر شیراز، محله سرباغ، کوچه پشت مسجد شهدا، کوچه عطاران، پلاک۴ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه رنجبر یزدی واقع در شیراز، محله اسحق بیگ، کوچه نصیر نظام، پشت مسجد شیخ علی‌خان از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۲۷/۰۹/۱۳۸۰ با شماره ۴۶۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه زارع واقع در شیراز، مقابل امام‌زاده تاج‌الدین‌قریب از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۰۴/۰۴/۱۳۷۷ با شماره ۲۰۵۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه زنجیرچی یزدی واقع در شیراز، م حله اسحق‌بیگ، کوچه نصیرنظام پشت مسجد شیخ علی‌خان از خانه‌های دوران قاجاریه است که هم‌اینک مسکونی است. این خانه در تاریخ ۲۷/۹/۱۳۸۰ با شماره ۴۶۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

· خانه زهرا بیگم اسدالهی زوج واقع در شیراز، محله گودعربان، خیابان احمدی شمالی، کوچه بیت العباس، پلاک۱۱ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۹۰۰۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه زهرا عبدالرحمانی واقع در بافت قدیم شهر شیراز، محله بیات، کوچه ۳۱۶، پلاک ۳۷ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۲۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه زینب افشاریان واقع در شیراز، محله سرباغ، کوچه بهار ایران، طاق میرزا جانی، پلاک۵ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۹۹۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه زینب ساقب رای واقع در بافت قدیم شیراز، محله سنگ سیاه، کوچه جنب مسجد امام علی، روبه‌روی منزل شفیعی اردکانی از خانه‌های دوران اواخر قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۶۵۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه زینت‌الملوک خانه زینت‌الملوک.

· خانه سردار پارسانی واقع در بافت قدیم شیراز، محله سردزک، کوچه بهار ایران، کوچه سرعدلو، بن بست قوام‌السلطنه، پلاک۱۰ از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۰/۰۳/۱۳۸۲ با شماره ۸۷۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

· خانه سعادت خانه سعادت

· خانه سید محمد باقر عالم آیت اللهی واقع در شیراز، خیابان قاآنی، کوچه حسینیه کردها از خانه‌های دوران قاجاریه است. این خانه در تاریخ ۱۸/۰۷/۱۳۵۶ با شماره ۱۴۹۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.