از آثار دوره صفوی است که در ضلع غربی خیابان اصلی قلعه ایزدخواست نزدیک به روستای ایزدخواست و در مسیر آباده ـ اصفهان بنا شده است. طول زیر بنای این حمام در حدود بیست متر و عرض زیربنای آن نیز ده متر میباشد. در ورودی حمام در کوچه و در ضلع شمال شرقی صحن رختکن قرار دارد. رختکن حمام با مساحت ۵×۸×۵/۸ متر مربع دارای چهار رواق چشمهای و یک طاق گنبدی شکل در وسط است که بر روی چهار ستون سنگی قرار گرفته است. ارتفاع هر یک از ستونهای سنگی ۷۰ سانتیمتر و طول قاعده هر ضلع سنگ ته ستونها ۵۰ سانتیمتر و طول قاعده هر ضلع ستونها در حدود ۴۵ سانتیمتر است. قاعده ستونها مربع شکل بوده و نبش گوشههای آنها پخ شده است. فاصله داخل هر ستون سنگی با ستون مربع شکل ۵/۳ متر میباشد. سقف گنبدی وسط رختکن بر روی طاق هلال رواقها و چهار ستون سنگی به طور مدور و گنبدی طاق زده شده است.
وسط صحن رختکن حوض چند ضلعی به قطر ۱۲۰ سانتیمتر و ارتفاع ۶۰ سانتیمتر وجود دارد. ارتفاع گرداگرد حوض آبنما و پاگرد آن ۲۰ سانتیمتر و پهنای آن ۳۰ سانتیمتر میباشد. کف رواق ها حدود ۵۰ سانتیمتر بالاتر از اطراف خارج از حوض ساخته شده است. ضلع جنوب غربی صحن رختکن به وسیله دالانی به صحن گرمخانه یا صحن شستشو متصل میشود. مساحت این گرمخانه ۵/۳×۵/۸ متر است که در مغرب صحن رختکن ساخته شده است. مساحت خزانه حمام نیز ۵/۲×۳ متر است که در وسط قرار گرفته است و در ضلع شمالی آن نیز آب انباری به مساحت ۳×۳ متر واقع شده است.دستشویی و نورکشخانه به شکل طاق چشمهای طاق زده شده و با مساحت ۵/۲×۳ متر در جنوب خزانه قرار گرفته و از طریق راهرو صحن رختکن و گرمخانه به پشت حمام و تون آن راه مییابد. تون حمام در طرف مغرب حمام بوده و جلوی آن، محل هیزم و خاکستر حمام میباشد. در ضلع شمالی آب انبار و داخل کوچه حمام چاهی جهت بهرهبرداری آب حمام حفر شده که عمق آن حدود ۴۰ متر میباشد. بر روی سطح جنوبی ستون سنگی شمال غرب صحن رختکن نگاشته شده است: «بسماللّه الرحمن الرحیم. بعون اللّه تمام شده این حمام به تاریخ غره شهر رجب المرجب سنۀ ۱۱۱۰». «آمرزیده باد که هر کس وارد شود و روح آقا مختار «آقا محمد قرچقه» به فاتحه یاد کند».مصالح به کار رفته در ساختمان حمام در پی دیوارها سنگ، خاک رس و آهک میباشد. در دیگر بخشهای ساختمان نیز از آجرهای مربع شکل و گچ ملاط و ساروج استفاده شده است. در روی دیوار گرمخانه، خزانه، آبانبار و حوض نیز از سیمان استفاده شده است.
منابع: تحقیقات میدانی / سرزمین و فرهنگ مردم ایزدخواست، حسین رنجبر، محمدرضا ایزدی، ابوالقاسم (عبداللّه) امینی، انتشارات آیات، ۱۳۷۳، ص ۷۳.
کوروش کمالی سروستانی
