از بقاع تاریخی قرن هشتم و نهم در شهرستان جهرم است که در ۱۰۴ کیلومتری جنوب شرقی شیراز، در بلوک خفر و در وسط یکی از باغهای روستای جره واقع شده است.این بقعه ساختمانی مرتفع و آجری است که معماری آن به سبک کاخ سروستان و قبر شیخ یوسف در سروستان است.این بقعه دارای گنبدی گرد و ساخته شده از آجر است که ارتفاع آن ۱۵ متر است. نمای بیرونی گنبد نیز به وسیله سنگهای میخکی به شکل جای پا، بر روی آجرها تزیین شده است. این گنبد هم اینک فرو ریخته است.ارتفاع سر در ورودی بقعه ۹ متر است و هم چنان نیز باقی است. ناحیه میانی زیر گنبد با طول و عرض ۶ متر، دارای چهار شاهنشین در چهار سوی خود میباشد. شاهنشین شمالی و جنوبی دارای عمقی برابر با یک و نیم متر است. همچنین، در شاهنشین جنوبی محرابی به بلندی ۳ متر و پهنای ۲ متر قرار دارد که ازاره آن با کاشیهای شش ضلعی کاشیکاری شده است و هر بدنه آن در وسط یک ترنج، توسط عزیزالله صرف معرقکاری شده است. همچنین در پایین این کاشیکاری، یک حاشیه معرق وجود دارد. این کاشیهای شش ضلعی ازارهها و بقایای معرقکاری آن در سال ۱۳۱۵ به موزه پارس شیراز منتقل گردید و در اتاق ضلع شمال غربی موزه، بر روی دیوار نصب شد. بخشی از آن نیز در بدنه اتاق خدایخانه مسجد جامع عتیق شیراز نصب گردید.دیوارهای اطراف محراب، با سنگهای میخکی از پایین به بالا ساخته شده که بخشی از آن همچنان باقی است.
نمای هفت و پنج جبهه خارجی ضلع غربی این بنا دارای سنگکاری سفیدی بوده که سنگهای میخکی پاک تراش قسمتی از آن باقی مانده و بخشهایی از آن نیز از بین رفته است.در این محراب کتیبههایی وجود دارد که بر روی زمینه لاجوردی به خط ثلث، بر روی آن آیات ۷۸ تا ۸۳ سوره «اسرا» و نیز آیه ۱۲۷ سوره «بقره» نگاشته شده است.شاهنشینهای شرقی و غربی این بقعه نیز هر کدام دارای عمقی برابر با ۲/۳۰ متر هستند. در درون بنای بقعه، طاقچههای متعدد و طاقهایی با مقرنس گچی وجود دارد. همچنین چهار مقرنس در چهار گوشه با گچ و نقاشیهایی بر روی آن وجود دارد.بخشی از سفیدکاری درون بنا که هم چنان باقی مانده است، دارای نقوشی به رنگ لاجوردی است. کتیبهای نیز به خط ثلث بر روی گچ در حاشیه پاطاق نگاشته شده است که بخشی از آن باقی مانده است.در ضلع جنوبی بنا، ایوانی قرار داشته که پاستونهای آن همانند پاستونهای قبر شیخ یوسف در سروستان و ایوان خدایخانه مسجد جامع عتیق شیراز است.در این ایوان سنگ قبر قدیمی قرار دارد که با خط ثلث بر روی آن عباراتی نگاشته شده است. سه سنگ قبر نیز در درون بقعه قرار دارد که به صورت موازی قرار گرفتهاند. یکی از این سنگ قبرها متعلق به شیخ زینالدین علیخلیفه متوفی به سال ۷۹۰ هجری است که در زیر گنبد قرار دارد.دومین سنگ قبر که در میان دو سنگ قبر دیگر قرار گرفته، به نام حاجی خلیفه است که در دو ضلع شمالی و جنوبی آن دو بیت عربی نگاشته شده است و بر سطح بالایی آن، ابیاتی فارسی نوشته شده است. در ضلع غربی نیز عباراتی عربی نوشته شده و در میان تاریخ وفات او را در «ربیعالاول سال ۸۰۷ هجری» قید نموده است.سنگ قبر سوم که در ضلع شمالی دو سنگ دیگر قرار گرفته، در درون خاک فرو رفته است و متعلق به شیخ شمسالدین محمد بن شیخ حاج تاجالدین خلیفه بن شیخ زینالدین علی خلیفه میباشد. تاریخ وفات وی را با استناد به تاریخ کاشیکاری و معرق کاری که بر فراز قبر وی صورت گرفته، ۸۵۴ه.. میدانند. کلیه اضلاع خارجی بنا را از سنگ و گچ و دیوارههای داخلی را از آجر ساختهاند.این اثر در تاریخ ۱۰/۱۰/۱۳۸۱ با شماره ۶۷۸۳ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۳۵۷ ـ ۳۶۱ / بزرگان جهرم، محمدکریم اشراق، انتشارات کتابفروشی خیام، تهران، ۱۳۵۱، ص ۱۱۴ / دایره المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی، بناهای آرامگاهی، ویرایش محمدمهدی عقابی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۷۶، ص ۴۴۸ / شهرستان جهرم، جلال طوفان، شیراز، کوشا مهر، ۱۳۸۱، ص ۲۲۵.
کوروش کمالی سروستانی
