از بازارهای شیراز در دوره قاجاریه است. این بازار در محله درب شاهزاده و در ضلع شرقی سرایمشیر قرار گرفته است و معماری آن مانند بازار وکیل است. این بازار دارای یک هشتی است که بازار را به دو بخش تقسیم کرده به گونهای که از سمت غرب به سرای مشیر و از سمت جنوب به اردو بازار منتقل میگردد. درِ ورودی چوبی بزرگی نیز در ورودی بازار به هشتی وجود دارد. این هشتی که بازار مشیر را به بازار نو مشیر متصل میکند، دارای سقف مرتفعی است که بر فراز آن گنبد کمخیز نسبتاً بزرگی وجود دارد که این گنبد به وسیله کاربندی به جرز دیوار متصل میشود. بر فراز گنبد معقلی روزنی وجود دارد که روی آن یک بادگیر چند وجهی مشاهده میشود. کف هشتی نیز مانند کف سرای مشیر از قلوه سنگ پوشیده شده است. در این هشتی چهار حجره وجود دارد که به فاصله دو پله از سطح زمین قرار گرفتهاند. بر فراز این حجرهها منبت کاری دیده میشود. سر درِ ورودی ضلع جنوبی بازار پس از اردو بازار، کاشیکاری شده است. در آن جا کتیبهای وجود دارد که بر روی آن نوشته شده است: «بازار نو مشیر در سال یک هزار و سی صد و هفتاد و یک هجری شمسی مطابق هزار و چهار صد و سیزده هجری قمری تکمیل و افتتاح شد. موقوفه مرحومه سلطانالحاجیه و معدلالملک».
این ضلع دارای دالانی است که سنگ فرش شده است. سقف دالان نیز دارای عرق چین سادهای است که در چهار گوش آن ترنجهایی آجرکاری شده است. در پیشانی سر در نیز دو لچکی از کاشی هفت رنگ وجود دارد. همچنین تصویری از خسرو و شیرین و تصویر دیگر از یوسف و زلیخا در این ضلع یافت میشود. در این راسته، ۱۰ طاقنما نیز وجود دارد. هم اینک در بخش جنوبی دیواری نصب شده و آن را به دو بخش تقسیم کرده است. بر سر در راسته شمالی بازار نیز کتیبهای است که در آن نوشته شده است: «والباقیات الصالحات خیر عند ربک ثواباً و خیر مرداً سال ۱۳۱۱ه..ق بازار مشیر موقوفه حاجی معدلالملک و سلطانالحاجیه».
ضلع شرقی بازار شمالی دارای شش حجره و ضلع غربی دارای پنج حجره است. در میان جرز مغازهها، طاقچهای کوچک و برجسته برای چراغهای پیه سوز وجود دارد. در ابتدای بازار یک آبنمای کوچک هشت ضلعی دیده میشود.پس از تعمیراتی که در این بازار صورت گرفته، کف حجرهها و ایوانها، سنگ فرش شده است. در این بازار انواع صنایع دستی و هنری یافت میشود. این بازار با دری به سبک قدیم، از هشتی مذکور جدا میشود.
منابع: بناهای تاریخی و آثار هنری جلگه شیراز، علینقی بهروزی، انتشارات اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس، ۱۳۴۹، ص۲۶۴ / دایرهالمعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی، بناهای عامالمنفعه، کاظم ملازاده، مریم محمدی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۷۹، ص ۱۴۱ / چهار بازار قدیمی در فارس، اللّهقلی اسلامی، چاپ کورش، شیراز، بیتا، ص ۳۷ / شیراز شهر گل و بلبل، علی محمدی، انتشارات تخت جمشید، شیراز، ۱۳۷۸، ص ۳۳۰.
کوروش کمالی سروستانی
