آب‌بند رکن‌آباد و خشت

دانشنامه آثار تاریخی ۲ دقیقه مطالعه

از آثار تاریخی دوران اسلامی است که در فاصله ۲۴ کیلومتری جنوب شرقی شهر لامرد و در حد فاصل بین روستای رکن‌آباد و خشت قرار دارد. این محوطه در حاشیه دشت و در مسیر رودخانه فصلی تنگ خور واقع شده و در واقع بقایای یک آب‌بند به طول ۵۰ متر، عرض ۵/۲ متر و ارتفاع ۲ متر در آن وجود دارد که بخش غربی و قسمتی از مرکز این آب‌بند در آن از بین رفته است.در بخش درونی دیواره این آب‌بند از سنگ‌های قلوه در اندازه‌های مختلف همراه با ملاط ساروج استفاده شده است. در بخش نمای دیوار آب‌بند، سنگ‌های لاشه به کار رفته که حداقل یک طرف این سنگ‌ها به صورت چهارگوش تراشیده و صاف شده است. سطح دیواره این آب‌بند در بخش مخزن با لایه‌ای از ملاط ساروج به ضخامت ۵ سانتی‌متر پوشش داده شده است.این آب‌بند در محور شرقی ـ غربی در مسیر رودخانه در حاشیه دشت ساخته شده است. در بخش سرریز این آب‌بند، پشت‌بندهایی به ابعاد ۲ متر در ۱/۴۰ متر و ضخامت ۶۰ سانتی‌متر ایجاد شده که فاصله این پشت بندها از همدیگر ۲/۳۰ متر است. سطح بالای این پشت بندها جهت سرریز شدن آب به صورت قوسی شکل داده شده تا علاوه بر جنبه حفاظتی و جلوگیری از رانش بدنه آب‌بند، در هنگام سرریز شدن آب، لطمه‌ای به دیواره آب‌بند وارد نشود. با توجه به موقعیت قرارگیری این آب‌بند در پایین‌ترین بخش رودخانه در حاشیه دشت و در بین زمین‌های کشاورزی، عمده‌ترین عملکرد آن، علاوه بر کنترل آب، توزیع، تنظیم و هدایت آب به طرف زمین‌های اطراف ابوده است.این اثر در تاریخ۲۴/۴/۱۳۸۲ با شماره ۹۲۳۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.

کوروش کمالی سروستانی