همایش بزرگداشت سعدی در بجنورد/ کمالی سروستانی: گلستان؛ سفیر زبان فارسی

کمالی سروستانی خاطر نشان کرد: ترجمه آثار سعدی به هر زبانی، بزرگی از آن دیار را به احترام و تکریم او وامی‌داشت. در فرانسه ،کارنو، خاندان انقلابی فرانسه ، نام سعدی را بر خود می‌نهند و بعدها سعدی کارنو برای مدتی رییس جمهور فرانسه شد. نویسندگان شهیر جهان به ستایشش پرداختند: هنری دیود ثورو ـ شاعر و نویسنده بزرگ آمریکایی در قرن نوزدهم، نویسنده کتاب معروف والدن ـ  که از عاشقان سعدی بوده و گفته است که: «من همان سعدی هستم که پس از شش قرن باز آمده‌ام و یا سعدی همان ثورو است که شش قرن پیش به نام سعدی در جهان زیسته است. امرسون ـ شاعر و نویسنده آمریکایی ـ نیز از ستایشگران سعدی بوده و او را در کنار شکسپیر و دانته و هومر و در شمار شاعرانی قرار داده است که سخنانشان پیوسته تازه و باطراوت است!

 این سعدی شناسی ادامه داد: نیکلسون انگلیسی نیز شعری  با عنوان  « هوراس پارس» در مدح سعدی سروده است. ویکتور هوگو در ابتدای «شرقیات» خود پیرامون گذران بودن همه چیز می‌آورد: «شرقْ عظمت خود را از دست داده است. غرب نیز به زودی از دست خواهد داد». پس چه باید کرد؟ همان کاری که سعدی شیراز کرده است: باید «گلستانی» ساخت که «باد خزان را بر ورق او دست تطاول نباشد و گردشِ زمانْ عیشِ ربیعش را به طیش خریف مبدل نکند» . دیدرو از پیشگامان اندیشه نوزایی در فرانسه، سعدی را از هم‌اندیشان خود می‌دانست. در آلمان گوته، شیللر و نیچه به احترامش برخاستند. در روسیه پوشکین که زبان روسی به او مدیون است ، در برابر سعدی کلاهش را به احترام برمی‌دارد.

وی توضیح داد: خواندن کلاسیک‌ها در جهان امروز سنتی پسندیده است. مگر می‌توان اسپانیولی بود و سروانتس را نخواند، روسی بود و پوشکین را نخواند؟ مگر می‌توان در یونان زیست و هومر را نخواند؟ مگر می‌توان به زبان انگلیسی سخن گفت و شکسپیر را نخواند؟ مگر می‌توان آلمانی بود و گوته را نشناخت؟ مگر می‌توان ایرانی بود و شاهنامه و  گلستان را نخواند؟

کمالی سروستانی گفت: تمدن جدید‌، ماهواره، اینترنت، فیس بوک… مانع از آن نشد که جوانان و اندیشمندان و هنرمندان جهان از کلاسیک های خود روی برگردانند. اما نمی‌دانم ما چرا کمتر به کلاسیک‌های خود توجه می‌کنیم! در آرامگاه فردوسی بزرگ، خیام خوش اندیش، عطارعارف، سعدی عاشق و حافظ لسان الغیب حاضر می‌‌شویم، به یادگار عکس می‌گیریم و مباهات می‌کنیم، اما آثارشان را نمی‌خوانیم؛ نه تنها نمی‌خوانیم بلکه گاهی نیز سبکسرانه به آنان می‌تازیم.

این سعدی شناس تاکید کرد که خواندن اثرهای کلاسیک بهتر از خواندن اثرهایی است که در مورد آنان نوشته شده است.

وی ادامه داد: باید در دانشگاه‌ها و مدارس پذیرفته شود که هر کتابی که از کتاب دیگر سخن می‌گوید، بیش از خود آن کتاب حرفی برای گفتن ندارد و برای درک  کلاسیک‌ها باید آثار اصلی را خواند؛آثاری چون گلستان..
کمالی سروستانی ااضافه کرد: هنوز هم مترجمان تراز اول و نویسندگان نام‌آشنا با گلستان انس دارند. مقدمه هوشنگ گلشیری بر گلستان‌، روایت دولت‌آبادی از تاثیر گلستان سعدی و خاطرات عزت الله فولادوند، مترجم توانمند معاصر دلیلی بر این حقیقت است.

وی توضیح داد:گلستان شامل یک دیباچه و هشت باب است. باب‌هایی که هریک به فراخور حال سخن از حقیقتی مرسوم در احوال گوناگون دارد. متنی باز که هرکس به قدر همّت خویش از خوانش آن خوشه‌ای می‌چیند.

وی ضمن بررسی و تحلیل هشت باب گلستان، به  دیباچه این اثر سعدی پرداخت و گفت: دیباچه‌ گلستان آغازی است دلنشین بر کتابی سترگ. آغازی که ما را از فرش به عرش می‌برد تا از دریچه چشمان زلال سعدی به خدای آشنای او بنگریم. خدایی که: «باران رحمت بی‌حسابش همه را رسیده و خوان نعمت بی‌دریغش همه جا کشیده. پرده ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه روزی به خطای منکر نبُرد».

کمالی سروستانی ادامه داد: خدای او صاحب نعمت و دورکننده محنت است. عطاکننده و پوزش پذیر؛ خدای او خدایی لطیف است؛ اگرچه صاحب جلال ما پر است از جمال. خدایی که: «هر گاه که یکی از بندگان گنه‌کار پریشان روزگار، دست اِنابت به امید اِجابت به درگاه حق جلّ و علا بردارد، ایزد تعالی در وی نظر نکند. بازش بخواند باز اعراض کند، بازش به تضرّع و زاری بخواند، حقْ سبحانه و تعالی فرماید: یا ملائکتی قَد استَحْیَیْتُ مِن عبدی و لیسَ لهُ غیری، فَقْد غَفَرت لهُ دعوتش را اجابت کردم و حاجتش برآوردم که از بسیاری دعا و زاری بنده همی شرم دارم.
کرم بین و لطف خداوندگار « 
گنه بنده کرده‌ست و او شرمسار»
 

او ادامه داد: سعدی در حفظ و بالندگی ایمان، تعالی ادب و هنر در ایران اسلامی نقش اساسی داشته است.

هدایتی با ذکر این‌که در تبیین سیره زندگی سعدی کم‌تر تلاش شده است، گفت: بر این اساس زمینه‌های آشنایی جامعه با ابعاد شخصیتی سعدی از وظایف مهم استادان حوزه ادبیات محسوب می‌شود.

او عنوان کرد: در بین اشعار سعدی توحید، عدل و امامت به چشم می‌خورد که این امر نشانگر جایگاه توجه خداوند به این شیخ سخن است.

او با ذکر این‌که سعدی مصلحی خردمند است نه انقلابی پرشور، ادامه داد: سعدی مصلحانه رفتار حاکمان را نقد می‌کرد و مصلحت‌اندیشی او برای منفعت مردم و به قصد اصلاح امور بود.