سرمشهد در غرب دهستان جره و در ۸۴ کیلومتری جنوب کازرون واقع شده است. در نزدیکی سرمشهد، بر روی صخره کوهستان و نزدیک چشمه آب، نقش برجسته بهرام دوم و کتیبه بزرگی به خط پهلوی بر فراز آن حجاری گردیده است که از آثار دوره ساسانی است.«نقش برجسته مزبور به طول ۵/۴ متر و عرض ۲ متر مشتمل بر تصویر بهرام دوم (۲۷۶ تا ۲۹۶ بعد از میلاد) پنجمین شهریار ساسانی است. در سینه کوه مجاور تنگه که راه سر مشهد به دشت سوخته و خرّک و فاریاب و جمیله از آن میگذرد و چشمه ساری در کنار تنگ جاری است، صحنه پیکار بهرام دوم، پنجمین شهریار ساسانی (۲۷۶ تا ۲۹۶ پس از میلاد) با دو شیر حجاری گردیده است. یکی از دو شیر کشته شده بر زمین افتاده است و شیر دیگر به حال جست و حمله به شهریار نقش گردیده، بهرام خنجری را که در دست راست دارد به سینه شیر فرو برده است، پشت سر بهرام نقش سه نفر دیده میشود و نفر وسط آنها زنی است که دست چپ بهرام از عقب به جانب وی دراز شده و او آن را با دست خویش گرفته است، این تصویر مظهر الهه ناهید است که در برخی نقوش دیگر شهریاران ساسانی هم وجود دارد، شخصی که پشت سر بهرام ایستاده است، کرتیر موبدان موبد زمان بهرام دوم است که از دوران اردشیر بابکان تا دوران پادشاهی بهرام دوم این سمت را داشته و در زمان شاپور اول و فرزندان او بهرام اول و بهرام دوم بالاترین مقام روحانی را توأم با نفوذ فوقالعاده و سیاسی به دست آورده است و کتیبههای پهلوی نقش رجب و نقش رستم و کعبه زردشت و سرمشهد از فعالیتها و نفوذ او در دستگاه شاهنشاهان اولیه ساسانی حکایت میکند، نفر دیگری که پشت سر نقش الهه ناهید حجاری گردیده، وزیر بهرام دوم است.
لباس بهرام دوم مانند نقوش دیگر شاهنشاهان ساسانی با چین خوردگیهای زیبایی نقش شده است، تاج بهرام مزیّن به نقش دو بال بر طرفین و گوی بسیار بزرگی بر بالای آن است. گوی بالای تاج در گوشه پایین سمت چپ کتیبه پهلوی که بر فراز مجلس حجاری فوق نقر گردیده است، قرار دارد و بدین قرار کتیبه بزرگ سرمشهد از بالای اواسط نقش رو به جانب راست واقع شده است.کتیبه مزبور به طول ۵/۲۰ متر و عرض ۲/۷۰ متر در ارتفاع ۲۵ متری از سطح زمین درست بالای نقش برجسته سابقالذکر واقع گردیده است و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی دوران ساسانی ایران بهشمار میرود و مضمون آن با نبشته پهلوی کعبه زردشت یکسان بوده و مجموع کتیبههای پهلوی نقش رجب (بیرون از نقش برجسته اردشیر بابکان و بر جانب چپ آن) و نقش رستم (پشت سر نقش شاپور اول) را در بر دارد».نقش برجسته سرمشهد و کتیبه پهلوی بالای آن در سال ۱۳۱۸ با شماره ۳۳۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منابع: اقلیم پارس، سید محمدتقی مصطفوی، نشر تابان، تهران، ۱۳۶۴، ص ۱۱۶ / دایرهالمعارف فارسی، غلامحسین مصاحب، انتشارات فرانکلین، ۱۳۴۵، ج ۱، ص ۱۲۸۹ / فارسنامه ناصری، حاج میرزا حسن حسینی فسایی، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۷، ج ۲، ص ۱۲۷۶ / فرهنگ فارسی دکتر معین، محمد معین، امیرکبیر، تهران، ۱۳۵۶، ج ۵، ص ۷۵۰.
کوروش کمالی سروستانی
