مسجد میرزا هادی

دانشنامه آثار تاریخی ۲ دقیقه مطالعه

 از مساجد دوران قاجاریه در شیراز است که در ابتدای گذر سنگ سیاه و در ضلع جنوبی بی‌بی دختران واقع شده است. این بنا با مصالح آجر و ملاط گچ احداث گردیده است. ورودی اصلی بنا در ضلع شمال غربی و در مجاورت کوچه و در ابتدای گذر تاریخی سنگ سیاه واقع شده است. این ورودی به وسیله یک هشتی به حیاط مرکزی متصل می‌شود. در ورودی بنا کاربندی و عرقچین به عنوان تزیینات داخلی اثر به کار رفته و تاکنون نیز سالم باقی مانده است. ساخت و ساز اصلی مسجد در سه ضلع جنوبی، غربی و شرقی است و ضلع شمالی بنا دارای یک سکو و دیوار آجرکاری است که با ۷ طاق‌نما مشخص می‌باشد. ضلع شرقی از شمال به جنوب شامل یک اتاقک و راه‌پله است که به هشتی متصل است و راهرویی که دارای تزیینات کاربندی و عرقچین است. در این قسمت ۴ حجره مجاور به حیاط وجود دارد که در آنها تغییراتی صورت گرفته است. در پشت این حجره‌ها یک حیاط کوچک مجزا واقع شده که در جنوب آن اتاقک‌هایی وجود دارد که فعلا به عنوان سرویس‌های بهداشتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ضلع جنوبی که قسمت اصلی ساخت و ساز بنا را دارا می‌باشد، شامل شبستان اصلی با ۱۲ ستون سنگی است و محراب مسجد در این قسمت قرار دارد. این شبستان به وسیله ۷ دهانه که از داخل ورودی‌ها را با آجرهای مشبک‌کاری شده محدود می‌کند و از بیرون با کاشی‌های معرق تزیین شده، به حیاط مرکزی متصل می‌شود. ضلع غربی دارای یک ردیف اتاقک است که به طور قرینه با ضلع شرقی قرار دارد. در وسط حیاط مرکزی نیز حوضی قرار دارد. هم‌چنین دو باغچه به طور قرینه در دو طرف قرار دارد که دو سرو کهنسال در آنها قرار گرفته است. گرداگرد حیاط با ازاره‌هایی از سنگ‌های گندمک کار شده است. پوشش این بنا به صورت مسطح می‌باشد.تزیینات به کار رفته در این بنا شامل کاربندی و عرقچین‌های به کار رفته در اثر و کاشی کاری در حیاط به صورت معرق و هم چنین آجر به صورت مشبک‌کاری شده در ابتدای ورودی (ضلع جنوبی بنا) است.بالا آمدن کف کوچه موجب گردیده تا ورودی با اختلاف سطح به کف کوچه کناری منتهی گردد. نصب در، در ضلع شرقی شبستان قدیمی به منظور سهولت دسترسی نمازگزاران از جمله تغییراتی است که در این بنا صورت گرفته است.این مسجد در تاریخ ۱۱/۱۰/۱۳۸۰ با شماره ۴۵۱۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی