مدیر دانشنامه فارس در نشست تخصصی « ارتباطات و گردشگری» در شیراز بر ضرورت استفاده از امکانات نوین ارتباطی و رسانهای در توسعه گردشگری تاکید کرد؛ به اعتقاد وی گردشگری خود یک رسانه هست و گردشگران، خبرنگاران این رسانهاند.
کوروش کمالی سروستانی در این برنامه گفت: گردشگری و رسانه هر دو زاده و عنصر مهم دنیایی مدرن هستند. ما در دنیای مدرن زندگی میکنیم و باید در جستجوی روشهای مدرن برای ایجاد سهولت کار گردشگر باشیم. این سخن بدان معنی است که در این دوران باید از شیوه مدیریت سنتی به مدیریت خلاق و روزآمد ، گذر کنیم. باید مشکلات امروزی را با تکیه بر تجربههای پیشین و با شرایط و امکانات امروزی حل کنیم. از این رو بهرهگیری بهینه از رسانه برای توسعه گردشگری یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.
وی افزود: رسانه در دنیای امروز و در امر توسعه گردشگری تنها ابزار نیست؛ بلکه به یکی از ارکان اساسی در روند رشد این صنعت تبدیل شده است. رسانه ها در شکل دهی به زندگی و خواستهای افراد و ایجاد تقاضا و عرضه کالا، نقش بیهمتایی دارند. اگر تاسیسات، تسهیلات و تبلیغات سه رکن مهم صنعت گردشگری هستند، عملیاتی کردن سومین رکن گردشگری بر عهده رسانههاست. رسانه قادر است تا مکان دیدنی کشور و یا شهر مقصد را «بازنمایی» کند و محرک سفر باشد.
مدیر دانشنامه فارس با تقسیمبندی بخشهای مختلف در صنعت گردشگری در ادامه سخن خود گفت: بررسی گردشگری در رسانه نشان میدهد که رسانههایی که در این عرصه به فعالیت مشغولند، در چند بخش قابل دستهبندی هستند: نشریات عمومی (روزنامهها و مجلات)، نشریات تخصصی گردشگری، رادیو و تلویزیون و ماهواره ، شبکههای اجتماعی و رسانههای مجازی ( سایتها و وبلاگها) تخصصی و عمومی. نتایج حاصله از مطالعات چند گروه علمی از سال ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۸ در مورد تاثیر رسانههای مختلف بر ترغیب گردشگر و انتخاب مقصد عبارتند از: توصیه دوستان و آشنایان : ۵۱ درصد، اینترنت : ۲۱ درصد، برشور ، پوستر، کاتولوگ نمایشگاه : ۵ درصد، رادیو و تلوزیون: ۱۲ درصد، روزنامه و مجلات عمومی و تخصصی : ۱۱ درصد.
وی اضافه کرد: با توجه به یافته اول میتوان با کمی تسامح ادعا کرد که گردشگری خود یک رسانه نیز هست و گردشگران، خبرنگاران این رسانهاند. مگر وظیفه رسانه جز انتقال پیام آن هم به سهولت است؟ در این روند گردشگران فرستندگان پیامهای خودشان هستند و جاذبههای گردشگری را به خوبی عرضه میکنند.
از رسانه محرک گردشگری محرومیم
وی در ادامه افزود: ما از رسانه محرک گردشگری محرومیم. فیلم« محرک گردشگری» چه مستند و چه داستانی میتواند بر تصمیم مردم جهت گردشگری و انتخاب مقصد تاثیر جدی بگذارد. با ین همه ما چند فیلم محرک گردشگری ساختهایم چه برای گردشگران داخلی و چه خارجی؟ شیراز به عنوان یکی از مهمترین شهرهای گردشگران ایرانی تا کنون لوکیشن چند فیلم و سریال ماندگار بوده است؟ چرا مردم ما امروز استانبول و نیویورک را بهتر از شیراز و اصفهان و تهران میشناسند؟
وی افزود: تصاویر آرشیوی از کوه ، دشت ، کویر ، باغ و چند جاذبه تاریخی و ادبی و مذهبی به همراه نوای تار یا سنتور، عمده سهم صنعت گردشگر ایران در رسانه ملی است. چرا صدا و سیما نباید به تبلیغات گردشگری با نگاه توسعه و اشتغال و تفاهم فرهنگی نگاه کند و حداقل برای یک دوره ۵ ساله با ۹۰ درصد تخفیف آگهی آنان را پخش کند؟ چرا صدا و سیما محرک سفر نمیشود؟ البته به جز در نوروز که خود پر از تحرک است.
مدیر دانشنامه فارس افزود: این امر در حالی روی میدهد که رسانه خلاق ، مولد و محرک میتواند در توسعه گردشگری از ابزار به ارکان تبدیل شود. وی با ابراز تاسف از روند تبلیغات رسانهای در امر گردشگری گفت : « شبکه گردشگری » پروژهای فراموش شده است. «رادیو و تلوزیون گردشگری» ایدهای فرخنده بود که از سال ۱۳۸۳ در زمان آقای مرعشی مطرح شد. پس از آن آقای مشایی آن را پیگیری و آقای موسوی آن را اعلام کرد و آقای نجفی هم موافقت نامه را امضا نمود…. اما نتیجه این است که هنوز خبری از «رادیو و تلوزیون گردشگری» نیست. این در حالی است که هزینه برآورد شده برای راهاندازی این شبکه در سال ۱۳۸۳ فقط ۲۰۰ میلیون تومان بود.
« لایک» و « دیسلایک» ها بیش از دیگر رسانهها موثرند
وی در ادامه سخنان خود ضمن تاکید بر ضرورت استفاده از امکانات نوین ارتباطی و رسانهای گفت: در دنیای امروز یکی از مهمترین رسانههای موثر در توسعه گردشگری و انتخاب مقصد Social Media Marketing (SMM) به معنی بازاریابی رسانههای اجتماعی است. رسانههایی چون فیس بوک، توییتر، گوگل پلاس، اینستاگرام، وایبر، واتساپ، تانگو،لاین و….. دولت نه تنها باید از این رسانههای اجتماعی که به هر حال به عنوان واقعیتی در جهان امروز حضور دارند، رفع فیلتر کند، بلکه باید با برنامهای حساب شده حضور ایران و ایرانیان را در این رسانهها با کیفیت و پرشمار سازد تا بتواند به بخشی از تبلیغات ایران ستیزی و ایران هراسی در جهت توسعه گردشگری غلبه کند.
کمالی ادامه داد: بر اساس تحقیق گوگل در سال ۲۰۱۲ در اروپا و آمریکای شمالی ۸۵ درصد از مقصد سفرها از طریق جستجوی آنلاین انتخاب شده است. بر اساس همین گزارش به اشتراک گذاردن اطلاعات و عکسها سهم بالایی را در انتخاب مقصد سفر داشته است. امروز « لایک» و « دیسلایک» ها در گردشگری و انتخاب مقصد گردشگری، هتل، رستوران، مرکز خرید و نیز بناهای مذهبی، تاریخی، طبیعی و فرهنگی بیش از دیگر رسانهها موثرند. بر اساس گزارش گوگل در سال ۲۰۱۳ بیش از پنجاه درصد از رزرواسیونهای سفر در دنیا از طریق اینترنت انجام شده است.
ضرورت تقویت نقش رسانه در توسعه گردشگری
مدیر دانشنامه فارس در خصوص بهرهمندی از منابع گردشگری گفت: باید با تصویر سازی از امکانات، قابلیتها و جاذبههای گوناگون کشور ،شهر و مکان های دیدنی برای گردشگران داخلی و خارجی، افراد را به دیدن آن جاذبهها و سفر کردن بدان مکانها ترغیب نمود و این امر جز در گستره فعالیت های رسانهای صورت نمیگیرد.
وی همچنین گفت: بر این اساس تقویت نقش رسانه و کارکردهای آن در توسعه گردشگری، ضروری است. اگر به گردشگری به عنوان یکی از ارکان درآمد ملی و ایجاد اشتغال و تفاهم فرهنگی میاندیشیم، باید با استفاده از روشهای علمی و کارشناسانه در زمینه ارائه خدمات، تبلیغات، عرضه و ایجاد تقاضا، طرح کاربردی جامع توسعه گردشگری را تدوین و اجرا کنیم . در این طرح باید برنامهریز، مجری و سرمایهگذار بخش خصوصی باشد و دولت با تخصیص اعتبار، تسهیلات و ایجاد ساختارهای قانونی و زیربنایی این بخش را هدایت و حمایت کند.
آمارها دقیق نیست
وی ضمن نقد آمارهای ارائه شده در مورد تعداد گردشگران داخلی و خارجی گفت: عدم دقت در ارائه آمار دقیق برنامهریزی را مشکل میکند و برای رسیدن به آینده ترسیم شده در سند چشم انداز و نیز برنامههای اعلام شده از سوی دولت و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور باید از نیروهای خلاق و نمایندگان کارآفرین و کارآشنای جامعه هتلداران، آژانس داران و راهنمایان تور استفاده کرد.
کمالی تاکید کرد: دولت باید در یک برنامه پنج ساله با تدوین بستههای تشویقی و فراهم آوردن تسهیلات قانونی و لازم به عامل محرک گردشگری داخلی و خارجی تبدیل شود. امروز دولت به ضرورت و درستی به انرژی، صنعت، کشاورزی و بهداشت یارانه میدهد، اما گردشگری از این عنایت بیبهره است.