از آثار باستانی شهر جهرم است که برفراز صخره‌ای سنگی مشرف به شهر ساخته شده است. این قدمگاه شبستانی است که از سنگ با ملاط گچ ساخته شده است. بر فراز آن گنبدی سنگی قرار گرفته و قابل مقایسه با چهارطاقی‌های ساسانی است. دهلیزهایی در پیرامون آن قرار گرفته است که در دوره صفوی احداث شده است. طاق‌هایی نیز رو به شمال دارد که در پشت آنها، فضایی سرپوشیده همانند چهار سوق بازار وکیل شیراز وجود دارد.در این ساختمان اتاق‌های طاق‌داری وجود دارد که رو به شمال ساخته شده‌اند. یکی از اتاق‌های این بنا دارای پلان هشت ضلعی با هشت ورودی است که تعدادی از آنها هم‌اینک مسدود شده است. طاق این اتاق که از سنگ و اندود گچ ساخته شده، هنوز پابرجاست. سقف دیگر اتاق‌ها فرو ریخته است.در این محوطه، قطعه سنگی قرار گرفته که نقش پایی بر آن حجاری شده و به همین جهت نیز به قدمگاه معروف شده است. این سنگ در وسط قسمت سرپوشیده ساختمان که شبیه به چهار سوق بازار است، وجود دارد. این ساختمان به آتشکده نیز معروف است. براساس کاوش‌های به عمل آمده، این ساختمان را از بناهای بعد از اسلام می‌دانند.

قدمگاه جهرم

بر فراز درگاه یکی از طاق‌های شرقی، سنگی وجود داشته که اشعاری از حکیم سرایی شاعر معروف جهرم بر آن نقر گردیده بوده، این لوح هم اینک شکسته و فرو ریخته است:

تعالی اللّه، از این بقعه پاک

که نبود همچو آن در قبه خاک‏

یکی آتشکده می‌خواند آن را

مقام هیربد می‌داند آن را

یکی گوید مقام سردبیری است

مقام سردبیر گرمسیری است

شنیدم من ز شخصی کار آگاه

که این عالی بنا باشد قدمگاه‏

در این جا آمده یک روز شاهی‏

تجلی کرده در این بقعه ماهی‏

نوشتم من در این جا حسب حالی‏

که تا خواند مگر صاحب کمالی‏

ز روی رحمت از ما یاد آرد

روان ما ز یادی شاد دارد

که گر خود هفت ماند یا که هفتاد

چه حاصل، حاصل عمر است بر باد

ز من گر بشنوی ای مرد نامی‏

شنو این شعر از قول نظامی‏

«اگر صد سال مانی یا یکی روز»

بباید رفت از این کاخ دل افروز

قدمگاه جهرم

این بنا یک بار توسط دفتر فنی میراث فرهنگی مرمت شد.قدمگاه جهرم در تاریخ ۶/۱۰/۱۳۵۵ با شماره ۱۳۱۹ در فهرست آثار ملی به رسیده است.

منابع: شیراز و فارس، اداره سیر و سیاحت و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، شیراز، ۱۳۷۱، ص ۴۹ / مراکز فرهنگی فارس، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، ۱۳۷۲، ج ۱، ص ۱۱۷ / معماری اسلامی، رابرت هیلند براند، شرکت پردازش برنامه‌ریزی شهری، تهران، ۱۳۷۷، ج ۲، ص ۱۴۸.

کوروش کمالی سروستانی