از آثار تاریخی شهرستان مهر است که در فاصله ۱۲ کیلومتری شمال شهر لامرد و در جنوب شرقی روستای خالده واقع شده است. این محوطه در بخش کوهپایه واقع شده است. آثار این محوطه را حفرهای چهارگوش به ابعاد ۶۵×۵۰ سانتیمتر تشکیل میدهد.این استودان، در نمای صخرهای در بخش کوهپایه به شکل طاقچهای عمودی کنده شده و در جانب شرقی صخره و در ارتفاع دو متری از سطح زمین قرار دارد که هماینک سمت چپ دهانه ورودی آن شکسته و از بین رفته است. به موازات دهانه عمودی این استودان، در سطح افقی بخش بالای صخره، حفرهای مستطیل شکل وجود دارد. دهانه ورودی این استودان، به شکل چارچوبی عمودی به ابعاد ۶۵×۴۰ سانتیمتر است. در نمای این استودان، دورتادور دهانه ورودی، سه ردیف قاب چهارگوش تو در تو حجاری شده که در بخش پایین، این سه ردیف، در یک خط افقی، با چارچوب دهانه ورودی استودان، همسطح شده است. ابعاد اولین ردیف قاب چهارگوش در دهانه استودان ۸۵×۷۰ سانتیمتر، دومین ردیف ۱۱۰×۹۵ سانتیمتر و سومین ردیف، ۱۳۵×۱۱۵ سانتیمتر است.عرض هر کدام از این قابها نیز بین ۸ تا ۱۲ سانتیمتر است. در اولین و دومین ردیف افقی بخش بالای دهانه استودان، تزیینات مثلثی شکل توپری کندهکاری شده است. اندازه هر کدام از این تزیینات مثلثی شکل در ضلع قاعده ۱۲ سانتیمتر و ارتفاع هر کدام ۸ سانتیمتر است.بخشی از این تزیینات مثلثی شکل به دلیل شکستگی جانب چپ استودان از بین رفته و هماینک تنها دو مثلث تزیینی در ردیف اول و هفت مثلث تزیینی در ردیف دوم باقی مانده است. به نظر میرسد که تعداد این تزیینات در ردیف اول، شش عدد و در ردیف دوم هشت عدد بوده است.با توجه به تزیینات مثلثی شکل نمای استودانها و هم چنین ابعاد دهانه ورودی آنها این استودانها با نمونههای متعددی از طاقچههای کنده شده در صخرههای کوه حسین، رحمت، زیدون، ایوب و زاغه در جلگه مرودشت قابل مقایسه است. این دو استودان احتمالاً در دوره ساسانی مورد استفاده قرار میگرفته است.
این اثر در تاریخ/۱۰/۱۰/ ۱۳۸۱ با شماره ۶۷۷۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: اسناد سازمان میراث فرهنگی استان فارس / تحقیقات میدانی.
کوروش کمالی سروستانی
