در ۱۰۰ کیلومتری شمال شرقی شیراز و در اطراف روستای ملیان بیضا واقع شده است. قدمت این تپه مربوط به چهار هزار سال پیش از میلاد میباشد. این تپه را محل شهر باستانی انشان میدانند.کوروش کبیر هنگامی که در سال ۵۳۹ق.م قدم به بابل نهاد، خود را «شاه انشان» پسر کمبوجیه، شاه (شهر) انشان، نوه کوروش، شاه (شهر) انشان، نبیره چیش پش، شاه بزرگ، شاه (شهر) انشان» خوانده است.براساس یافتههای جدید تاریخی، آغاز سلطنت چیش پش به حدود ۶۳۵ق.م باز میگردد، احتمالاَ در فاصله بین ۶۴۸ تا ۶۳۵ق.م، یعنی زمانی که ایلامیها درگیر جنگ با آشوریان بودند، مردمی که گروهی از محققان آنان را «انشانیها» و گروهی دیگر نخستین هخامنشیان میدانند، حکومت اَنشان را به دست گرفتهاند.انشان که تپه ملیان امروزی است، محوطه باستانی بزرگی است که وسعت آن بیش از ۲۰۰ هکتار است. که تنها بخش کوچکی از آن مورد بررسی و کاوش قرار گرفته است. این محوطه در سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۶ زیر نظر دکتر ویلیام سامنر و پژوهشگران دانشگاههای پنسیلوانیا، میشیگان و اوهایوی آمریکا حفاری شده است.سامنر احتمال میدهد که زیر لایههای ساسانی ـ اسلامی نیمه غربی این محوطه استقرارگاه وسیعی از زمان هخامنشیان قرار گرفته باشد. احتمالاَ پس از فتح سرزمین ماد کوروش از اَنشان دست کشید و در هگمتانه مستقر شد تا به لودیه و بابل که هدف فتوحات بعدی او بودند نزدیکتر باشد. وی پس از پیروزیهای مکرر پاسارگاد را به پایتختی خود برگزید.بنابر تحقیقاتی که تاکنون انجام شده، از آثار دوران هخامنشی در این تپه، چند تکه سفال به دست آمده که آن را به موزه ایران باستان منتقل نمودهاند.تپه ملیان در اردیبهشت ماه ۱۳۵۴ با شماره ۱۰۴۶ در فهرست آثار ملی ایرا ن به ثبت رسیده است.
منابع: آثار عجم، فرصتالدوله شیرازی، انتشارات بامداد، ۱۳۶۲، ص ۳۳۶ / پایتختهای ایران، محمدیوسف کیانی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تهران، ۱۳۷۴، ص ۱۵۲ / فارسنامه ناصری، حاج میرزا حسن حسینی فسایی، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسایی، امیرکبیر، تهران، ۱۳۶۷، ج ۱، ص ۵۸۳،۱۲۷۰ / مراکز فرهنگی فارس، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، ۱۳۷۲، ج ۱، ص ۲۱۷ / مروری بر پنجاه سال باستانشناسی ایران، عزتاللّه نگهبان، سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)، تهران، ۱۳۷۶، ص ۵۰۴.
کوروش کمالی سروستانی
