در ۱۶ کیلومتری جنوب شرقی تخت جمشید، در شهرستانِ مرودشت فارس و در شمال روستای خیرآباد دو تل جری الف و ب واقع شده است. تل جری شامل دو برجستگی کوتاه است که به فاصله حدود ۱۵۰ متری از یکدیگر قرار گرفتهاند. تپه الف برجستگی شمالی و تپه ب برجستگی جنوبی را تشکیل میدهند. در ضلع شمال شرقی آن نیز تپه موشکی واقع شده است. تپه الف در شمال تپه ب و در جنوب غرب تپه موشکی واقع شده است. این تپه که در حدود ۸/۲ متر ارتفاع دارد، قطر پایه آن حدود ۱۲۰ متر است. سفالهای یافت شده در این تپه شامل سفالهای منقوش نخودی است که نقوش هندسی و مسبک طبیعی با رنگ سیاه کشیده شده دارد. همچنین در آن سفالهای خشن ساده با شاموت گیاهی نیز یافته شده است.در حفاریهای انجام شده در این تل، دیوارهای منازل مسکونی یافته شده که با چینه و خشتهای ساده دستساز ساخته شدهاند. سطح این دیوارها با ضخامت زیاد، با اندودی از کاهگل پوشیده شده است. رنگ برخی از این دیوارها قرمز است. همچنین در این منطقه سفالی با نقش مسبک انسانی که دستها را بر فراز سر گرفته و در حال رقص میباشد، یافته شده است.
ظرف پایهداری نیز کشف شده که بر روی پایه بلند آن چند ردیف عمودی حفره وجود دارد که هر ردیف خود دارای ۵ حفره میباشد. درون این ظرف نیز با تصاویری از مردان برهنه که از ناحیه کمر و زانو خم شدهاند، تزیین شده است. هم چنین اشیاء فلزی مانند چاقو، تیغه داس و ابزار سنگی مانند مشته سنگ و دسته هاون و نیز یک تبر کوچک سنگی، یک ریز تیغه نیمه هلالی شکل، درفشهای استخوانی، سردوک گلی، مهرههای زینتی سنگی و چند عدد سنجاق ساده مسی نیز از جمله وسایل کشف شده در این تل میباشند. تپه ب از دو برجستگی تشکیل شده است که در محور شمال شرقی ـ جنوب غربی نسبت به هم قرار دارد. برجستگی جنوب غربی بلندتر از دیگری است و ۵/۲ متر ارتفاع و ۶۰ متر طول دارد. ارتفاع برجستگی شمال شرقی با طول ۶۰ متر، کمتر از ارتفاع برجستگی اصلی است. براساس حفاریهای انجام شده در این تل نیز دیوار منازل مسکونی ساخته از چینه به دست آمده است.اضلاع این اتاقها دارای ۵/۲×۵/۳ متر طول و عرض بوده و برخی نیز ۵/۱×۲ متر میباشند. در کنار برخی از دیوارها اجاقی قرار دارد که دودکش آن در داخل دیوار قرار دارد. صخرههای بزرگی نیز در زمین وجود دارد. سفالهای ساده و خشن متعلق به خمرههای ذخیره آذوقه، کاسههای سفالی منقوش به رنگ سیاه و قهوهای روی زمینهای از لعاب گلی غلیظ سفید، همچنین سفالهایی با نقوش ساده هندسی و نقوش سبدی و اشیاء گلی شامل سردوک و چند عدد سنجاق ساده مسی، تیغه داس، درفش استخوانی، مشته سنگ و دسته هاون از جمله اشیاء یافت شده در این تپه میباشند. این تپه در تاریخ ۲۵/۵/۱۳۵۵ با شماره ۱۲۶۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
منابع: ایران در پیش از تاریخ، باستانشناسی ایران از آغاز تا سپیدهدم شهرنشینی، صادق ملک شهمیرزادی، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۸، ص ۴۳۵ / مراکز فرهنگی فارس، مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه، سازمان برنامه و بودجه استان فارس، ۱۳۷۲، ج ۱، ص ۲۲۰ / مروری بر پنجاه سال باستانشناسی ایران، عزتاللّه نگهبان، سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)، تهران، ۱۳۷۶، ص ۴۰۱ و ۳۸۱.
کوروش کمالی سروستانی
